Akt poświadczenia dziedziczenia

Notarialne stwierdzenia nabycia spadku

Dnia 2.10.2008 r. weszły w życie przepisy wprowadzające instytucję notarialnego poświadczenia dziedziczenia (ustawa z 24.8.2007 r. o zmianie ustawy – Prawo o notariacie oraz niektórych inny ustaw; Dz.U. Nr 181, poz. 1287). Na skutek tych zmian od dnia 1 marca 2009 roku rozpoczęła życie nowa instytucja – notarialne poświadczenie dziedziczenia. Od tego dnia spadkobiercy mogą wybrać, czy dokument stwierdzający nabycie spadku otrzymają w drodze postępowania sądowego, czy uzyskają go od notariusza. Sporządzone przez notariusza poświadczenie ma moc postanowienia sądu. Instytucja notarialnego poświadczenia dziedziczenia pozwala na załatwienie spraw związanych ze stwierdzeniem nabycia spadku w ciągu jednego dnia. Pozwala to na zaoszczędzenie przez obywateli cennego czasu, niejednokrotnie dodatkowych kosztów, a także powoduje odciążenie wymiaru sprawiedliwości  od zajmowania się sprawami niespornymi. Warunkiem sporządzenia poświadczenia dziedziczenia u notariusza jest brak sporu między spadkobiercami. Sytuacje sporne nadal wymagają przeprowadzenia sprawy spadkowej w sądzie. Z pewnością ułatwieniem dla obywatela jest fakt, że sprawę może załatwić u dowolnie wybranego notariusza, w przeciwieństwie do sądu, którego właściwość określana była ostatnim miejscem zamieszkania zmarłego. Każda czynność poświadczenia dziedziczenia rejestrowana jest w ogólnokrajowym rejestrze aktów poświadczenia dziedziczenia prowadzonym przez Krajową Radę Notarialną, do której danych ma każdy obywatel. Niestety w rejestrze tym nie są rejestrowane postanowienia sądowe dotyczące stwierdzeń nabycia spadku.Notariusz może sporządzić akt poświadczenia dziedziczenia w przypadku dziedziczenia zarówno ustawowego, jak i testamentowego. Z wyłączeniem jednak poświadczenia dziedziczenia na podstawie testamentów szczególnych, tj.: testamentu ustnego, testamentu sporządzonego podczas podróży na polskim statku morskim bądź powietrznym, a także testamentu wojskowego. Nie możliwym jest również stwierdzenia spadku, którego otwarcie nastąpiło przed 1 lipca 1984 roku.
Poniżej porównanie drogi sądowej i notarialnej.
Sądowe stwierdzenie nabycia spadkuNotarialne poświadczenie dziedziczenia
  • Po śmierci spadkodawcy każda osoba mająca w tym interes prawny może złożyć do sądu wniosek o stwierdzenie nabycia spadku przez spadkobiercę.
  • Należy sporządzić skierowany do sądu pisemny wniosek o stwierdzenie nabycia spadku, zawierając w nim wszystkie wymagane informacje.
  • Wniosek wraz z odpowiednią liczbą kopii oraz załącznikami (aktami stanu cywilnego spadkobierców ustawowych, aktem zgonu spadkodawcy i ewentualnie testamentem) należy złożyć w sądzie.
  • Po kilku miesiącach (termin różny w zależności od sądu) wnioskodawca i osoby mogące wchodzić w rachubę jako spadkobiercy ustawowi lub testamentowi otrzymają z sądu wezwania na rozprawę.
  • Sąd bada z urzędu, czy spadkodawca pozostawił testament i kto jest spadkobiercą, a także ustala, w jakich częściach ułamkowych dziedziczą spadek spadkobiercy.
  • Po dokonaniu powyższych ustaleń sąd wydaje postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku.
  • Po uprawomocnieniu się postanowienia spadkobierca może otrzymać odpis prawomocnego postanowienia i na tej podstawie może np. ujawnić swoje prawa w księdze wieczystej lub sprzedać nabytą w spadku nieruchomość.
  • Każdy obywatel będzie mógł nadal, na dotychczasowych zasadach, skorzy­stać z drogi sądowej przedstawionej obok.
  • Obywatele uzyskują alterna­tywne rozwiązanie w postaci notarial­nego poświadczenia dziedziczenia. Do nich należeć będzie wybór, czy wolą iść do sądu, czy do notariusza.
  • Notarialne poświadczenie dziedziczenia dotyczyć będzie wyłącznie tych spadków, które otwarte zostały od 1 lipca 1984 r. (otwarcie spadku następuje z chwilą śmierci spadkodawcy).
  • Notarialne poświadczenie dziedziczenia może dotyczyć wyłącznie spraw bezspornych, kiedy wszystkie osoby, które mogą wchodzić w rachubę jako spadkobiercy ustawowi i testamentowi stawią się u notariusza.
  • Notariusz przy udziale wymienionych wyżej osób sporządzi protokół dziedziczenia, a jeżeli złożony zostanie testament, notariusz dokonuje jego otwarcia i ogłoszenia sporządzając z otwarcia i ogłoszenia odrębny protokół. Następnie notariusz sporządza akt poświadczenia dziedziczenia, który zarejestrowany zostanie w elektronicznym rejestrze. Zgodnie z ustawą rejestr ten ma utworzyć i prowadzić KRN.
  • Zarejestrowany akt poświadczenia dziedziczenia ma skutki prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku.
  • Bez zmian pozostają dotychczasowe czynności notariuszy z zakresu prawa spadkowego, tzn. przed notariuszem nadal będzie można złożyć oświadczenie o przyjęciu lub odrzuceniu spadku, a w przypadku sporządzania poświadczenia dziedziczenia przed upływem 6 miesięcy od otwarcia spadku takie oświadczenie trzeba będzie złożyć do protokołu dziedziczenia (podobnie jest w sądowym postępowaniu o stwierdzenie nabycia spadku).
KOSZTY:
  • przygotowanie wniosku: samodzielnie, jeżeli wie się jak, albo przy pomocy profesjonalisty oraz ewentualny (nieobowiązkowy) udział pełnomocnika (np. adwokata lub radcy prawnego) od kilkudziesięciu złotych do co najmniej tysiąca złotych (przeciętnie co najmniej kilkaset złotych).
  • Koszty postępowania o stwierdzenie nabycia spadku szacowane przez KRN na co najmniej 570-600 złotych, z czego opłata sądowa ponoszona przez wnioskodawcę to 50 złotych, pozostałą część kosztów pokrywa Skarb Państwa, czyli wszyscy obywatele jako podatnicy.
  • Oświadczenie o przyjęciu lub odrzuceniu spadku – 50 złotych.
  • Czas oczekiwania na prawomocne rozstrzygnięcie sądu – trudny do oszacowania, wszystko zależy od indywidualnej sprawy.
KOSZTY:
  • nie trzeba sporządzać wniosku, a wszelkich informacji notariusz, tak jak przy innych czynnościach, udziela bezpłatnie.
  • Wynagrodzenie za sporządzenie protokołu dziedziczenia – do 100 złotych, a aktu poświadczenia dziedziczenia – do 50 złotych.
  • Łącznie kwota do 150 złotych
  • Wynagrodzenie za otwarcie i ogłoszenie testamentu – do 50 złotych.
  • Wynagrodzenie za przyjęcie oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku, bez zmian, tak jak dotychczas i tak samo jak w sądzie – do 50 złotych.
  • Wszystko w ciągu jednego dnia.

Źródło KRN oraz portal Edukacja Prawnicza

Niezbędne dokumenty

W przygotowaniu.

  1. pobierz
  2. drukuj
  3. na górę
Kancelaria Notarialna
ul. Szczytna 2/1
87-100 Toruń
tel./fax: +48 (0) 56 621 02 85 +48 (0) 56 621 11 80